Bij het grote hek betreedt u het oudste gedeelte van de begraafplaats en wandelt u langs de paden, links of rechtsom. Verspreid langs deze paden liggen de graven van de mensen die hun leven hebben verloren tijdens de oorlog. De plaatsen waar zij begraven zijn, worden gemarkeerd met speciale bordjes, waarop de datum en locatie van hun overlijden staan vermeld. Onder hen bevinden zich ook Hendrik Jan Wikkerink, bij velen bekend als ‘Ome Jan’, hoofd van de LO-afdeling Aalten en omstreken, en zijn vrouw Dela Gesina Wikkerink-Eppink, beiden actief in het verzet. Hoewel Jan niet tijdens de oorlog is overleden, is het een bijzonder moment om even stil te staan bij hun graf, dat in het gangpad aangegeven is. Hij woonde weliswaar niet in Barlo, maar heeft een grote rol gespeeld in Barlo tijdens de oorlog. Een ander indrukwekkend monument is het familiegraf van de familie Weenink. Zes van hun veertien kinderen verloren het leven tijdens de oorlog, waarvan vijf tijdens de gevechten rond de bevrijding. Ook het graf van Jan van der Zwan is hier te vinden, evenals vele andere graven van mensen uit de regio Aalten. De heer en mevrouw Elfers zijn tijdelijk begraven geweest op de oude begraafplaats aan de Varsseveldsestraatweg 21 te Aalten. Na de oorlog zijn ze gecremeerd in de gemeente Driehuis-Westerveld Noord Holland.

De graven van Lesly Pulfrey en zijn vrienden zijn op de Algemene Begraafplaats in Varsseveld. Op de site hebben we foto’s bijgevoegd van de zes graven.

Als we hier rondwandelen en ons realiseren hoe elk van deze mensen heeft geleefd, of hoeveel leven hen nog te wachten stond, dan wordt het stil om ons heen. Het herdenken van hen is niet alleen een moment van reflectie, maar ook van gemeenschap. Het is van groot belang dat we elk jaar opnieuw stilstaan bij hun offer, samen als mensen, als gemeenschap, als land.

Samen met elkaar blijven herdenken!

Dan hoort u nu een stukje in het dialect uit het sfeerverhaal van Thea Onnink-Stronks dat zij heeft gemaakt voor Leslie Pulfrey:

Van de waeke ston ik b’j ow an ’t graf en dachte terugge an alles wat ik ovver ow eheurd en elaezene heb. I’j bunt deurumme veur mien neet langer iemand ‘die viel voor onze vrijheid’. Nae, veur mien ha-j een gezichte ekreggen, met daorachter een verhaal, een verhaal met een triest ende.

Ik stao hier veur hier veur ow in dee deur ow bevochten vri’jheid. I’j gaffen daor ow meest waerdevolle bezit veur, ow eigen laeven. As i’j ’t no konnen zeggen, zol i’j dan zeggen dat ’t ow waerd is ewest? Da-j ’t waer precies zo zollen doon?

Want wi’j, Leslie, mensen zoas ikke, geboren nao de oorlog en ondertussen al volle older dan i’j ooit hebt mochen worden, beseffe wi’j voldoende wat i’j veur ons edaone hebt? En wat belangrieker is, vin i’j dat wi’j daor voldoende met doot? Ik wol da-j mien dat konden zeggen, Leslie.

Op owwen grafsteen staot de weurde:

‘deep in our hearts,
His memory is kept,
We smile with the world
But never forget’.

En vergaeten bun i’j neet, ok hier neet. Want deur al dee jaoren hen waren der mensen dee an ow blevven denken en deurumme heb ik ow no konnen laeren kennen, wet ik wee-j waren, wa-j deden en, jammer genog, wet ik ok ho-j bunt estorven.

En wi’j Leslie? Wi’j gaot wieter in ne waereld waorin de kranten elken dag melding maakt van oorlog en onrecht. In ne waereld waor op volle plekken de angst ovverhaerst en waor, jammer genog, elken dag een verhaal kan worden eschrevven as ’t owwe.

Maor bovvenal motte wi’j hoopvol wieter, samen warkend an ne baetere toekomst, umdat de gedachte onverdragelijk is, dat mensen zoas i’j en dee anderen, veur niks bunt estorven. Daor dacht ik an, ton ik an ow graf ston.